انبار (Warehouse)
مسیر دسترسی:
انبارداری > تنظیمات پایه > انبارها (Warehouses)
۱. مفهوم و کاربرد
انبار (Warehouse) چیست؟
در تابان، انبار (Warehouse) یک واحد مدیریتی انبارداری است که عملیات فیزیکی نگهداری، ورود، خروج و جابجایی کالا را در محدوده یک سایت (Site) مدیریت میکند.
انبار خودش مکان فیزیکی نیست؛ بلکه مجموعهای از قوانین، فرآیندها و مکانهای فیزیکی (Locations) را مدیریت میکند.
انبار چه مشکلی را حل میکند؟
در دنیای واقعی:
- همه کالاها در یک فضا نیستند
- همه کالاها قوانین یکسان ندارند
- همه کالاها مصرف یا فروش مشابه ندارند
انبار به ما اجازه میدهد:
- انواع مختلف موجودی را منطقی تفکیک کنیم
- قوانین متفاوتی برای هر نوع موجودی اعمال کنیم
- عملیات را بدون بههمریختن ساختار فیزیکی مدیریت کنیم
مثال ساده
در یک کارخانه:
- مواد اولیه
- محصول نهایی
- ضایعات
- ملزومات اداری
ممکن است همگی در یک محوطه باشند، اما رفتارشان کاملاً متفاوت است. هرکدام باید انبار جداگانه داشته باشند.
۲. جایگاه انبار در ساختار سیستم
رابطه انبار با سایر موجودیتها
شخص حقوقی
└── سایت (Site)
└── انبار (Warehouse)
└── مکانها (Locations)
- انبار زیرمجموعه یک سایت است
- هر سایت میتواند چند انبار داشته باشد
- انبار به صورت غیرمستقیم به شخص حقوقی متصل است
- عملیات انبارداری فقط روی مکانهای مجاز آن انبار انجام میشود
۳. مراحل تعریف انبار در سیستم
گام ۱: ایجاد انبار جدید
به مسیر
انبارداری > تنظیمات پایه > انبارها
رفته و روی «انبار جدید» کلیک کنید.
گام ۲: اطلاعات اصلی انبار
در فرم انبار، اطلاعات زیر را وارد میکنید:
۱. نام انبار
نامی گویا که نوع موجودی یا کاربرد انبار را مشخص کند.
مثال:
- انبار مواد اولیه
- انبار محصول نهایی
- انبار ضایعات
۲. سایت (Site)
سایتی که این انبار در محدوده آن فعالیت میکند.
قانون سیستم: هر انبار فقط میتواند به یک سایت متصل باشد.
۳. مکان اصلی انبار (Linked Location)
مکانی که از نظر فیزیکی، انبار در آن قرار دارد.
- باید از نوع Container باشد (مثل ساختمان یا سوله)
- خود این مکان الزاماً محل نگهداری کالا نیست
مثال:
سوله شماره ۲ – کارخانه تهران
گام ۳: تنظیمات عملیاتی انبار
۱. مکان پیشفرض ورود (Default Input Location)
وقتی کالایی وارد انبار میشود و کاربر مکان خاصی انتخاب نکند، سیستم این مکان را پیشنهاد میدهد.
مثالها:
- سکوی دریافت کالا
- کف انبار
۲. مکان پیشفرض خروج (Default Output Location)
وقتی کالا از انبار خارج میشود، سیستم ابتدا از این مکان برداشت را پیشنهاد میدهد.
۳. مکانهای مجاز انبار
سیستم فقط اجازه میدهد:
- مکانهایی که زیرمجموعه مکان اصلی انبار هستند
- و نوع آنها قابل انبارش (Stockable) است
در عملیات این انبار استفاده شوند.
۴. انبار چه کاری انجام میدهد؟ (رفتار سیستمی)
با تعریف انبار، سیستم بهصورت خودکار این کنترلها را اعمال میکند:
-
کنترل مکان
-
کالا فقط میتواند در مکانهای متعلق به همان انبار ثبت شود
-
کنترل عملیات
-
رسید، حواله و انتقال فقط در سطح انبار انجام میشود
-
کنترل منطق
-
نمیتوان از انبار ضایعات، کالا فروخت
- نمیتوان به انبار محصول نهایی، مواد اولیه رسید کرد (در صورت تنظیم)
۵. مثال عملی (ایرانخودرو – نمونه آموزشی)
تعریف انبارها
| کد انبار | نام انبار | سایت | مکان اصلی | کاربرد |
|---|---|---|---|---|
| WH-01 | انبار مواد اولیه | کارخانه تهران | سوله ۱ | ورودی خرید |
| WH-02 | انبار محصول نهایی | کارخانه تهران | سوله ۲ | فروش |
| WH-03 | انبار ضایعات | کارخانه تهران | محوطه ضایعات | خروج دائم |
| WH-04 | انبار ملزومات اداری | دفتر مرکزی | ساختمان اداری | مصرف داخلی |
سناریو: ورود مواد اولیه
- کاربر وارد فرم رسید انبار (GRN) میشود
- انبار WH-01 – انبار مواد اولیه را انتخاب میکند
- سیستم فقط مکانهای این انبار را نمایش میدهد
- کالا بهصورت پیشفرض در «سکوی دریافت» ثبت میشود
- پس از ثبت، موجودی انبار افزایش مییابد
۶. تأثیرات مالی و موجودی
۱. تأثیر در موجودی (Inventory)
- افزایش یا کاهش موجودی کالا
- تغییر موجودی فقط در سطح انبار انتخابشده
۲. تأثیر در حسابداری (در صورت اتصال)
در صورت ثبت رسید یا حواله:
- سند حسابداری بهصورت خودکار صادر میشود
- حسابهای موجودی، مصرف، فروش یا ضایعات درگیر میشوند
نکته: انبار خودش حسابداری ندارد؛ اثر مالی آن از طریق عملیاتش ایجاد میشود.
۷. نکات کنترلی و قوانین مهم
- انبار مکان فیزیکی نیست
- انبار بدون مکان معنا ندارد
- یک مکان میتواند فقط متعلق به یک انبار باشد
- تغییر انبار ≠ تغییر مکان
- عملیات انبارداری فقط از طریق انبار انجام میشود
۸. سوالات متداول
سوال ۱: آیا انبار همان سوله یا ساختمان است؟
پاسخ: خیر. سوله یک مکان فیزیکی (Location) است. انبار یک واحد مدیریتی است که روی مکانها اعمال قانون میکند.
سوال ۲: آیا میتوان چند انبار در یک سوله داشت؟
پاسخ: بله. با تفکیک مکانها (مثلاً قفسهها یا نواحی) میتوان چند انبار منطقی در یک فضای فیزیکی داشت.
سوال ۳: آیا میتوان مکان بدون انبار داشت؟
پاسخ: بله. مکانهای اداری و محل استقرار داراییها الزاماً به انبار متصل نیستند.
سوال ۴: اگر انبار اشتباه انتخاب شود چه میشود؟
پاسخ: سیستم اجازه ثبت عملیات روی مکانهای خارج از انبار را نمیدهد و خطای سیستمی نمایش میدهد.
جمعبندی
- انبار = مدیریت عملیات انبارداری
- مکان = محل واقعی نگهداری
- سایت = محدوده فیزیکی کلان
- انبار مرز بین عملیات و موجودی است
- طراحی صحیح انبار، ۶۰٪ خطاهای انبارداری را حذف میکند